Kennisbank

Wat is een exploitatievergunning precies?

28 oktober 2026 · 5 min. leestijd · Horeca Advies

Wat is een exploitatievergunning precies? 

U heeft een horecapand gevonden dat past bij uw plannen. Misschien wilt u een eigen restaurant openen of overweegt u de overname van een bestaand café. Voordat u de deuren opent, is het belangrijk om te controleren of u een exploitatievergunning nodig heeft. Het feit dat een horecabedrijf eerder op dezelfde locatie actief was, betekent namelijk niet automatisch dat u de onderneming zonder aanvullende vergunning kunt voortzetten. 

Een exploitatievergunning bepaalt onder welke voorwaarden u een horecabedrijf mag exploiteren. Maar wanneer is deze vergunning verplicht, waarop beoordeelt de gemeente uw aanvraag en wat betekent dit bij de overname van een horecazaak?

Wat houdt een exploitatievergunning in? 

Een exploitatievergunning is een gemeentelijke vergunning voor het exploiteren van een horecabedrijf. De vergunning is bedoeld om de openbare orde, de veiligheid en de leefbaarheid in de omgeving te beschermen. 

De regels voor de exploitatievergunning zijn in de regel opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de betreffende gemeente. Daarin staat onder welke voorwaarden een horecabedrijf mag worden geëxploiteerd en in welke gevallen een vergunning vereist is. De burgemeester is doorgaans het bevoegde bestuursorgaan voor deze vergunning. 

De precieze voorwaarden verschillen per gemeente. Ook de aard van de onderneming en de activiteiten die u wilt uitvoeren, kunnen van invloed zijn op de vergunningplicht en de beoordeling van uw aanvraag. 

Wanneer heeft u een exploitatievergunning nodig? 

In veel gemeenten is een exploitatievergunning vereist wanneer u een horecabedrijf start of overneemt. Dit kan bijvoorbeeld gelden voor een restaurant, café, lunchroom of snackbar. Of u daadwerkelijk een vergunning nodig heeft, moet worden vastgesteld aan de hand van de gemeentelijke regelgeving. 

Ook wanneer uw bestaande onderneming verandert, kan een nieuwe aanvraag of wijziging van de vergunning noodzakelijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan een wijziging van de rechtsvorm, een verhuizing of een uitbreiding van de activiteiten. 

Controleer daarom niet alleen welke vergunningen nodig zijn bij de start van een onderneming, maar ook welke gevolgen wijzigingen hebben voor uw bestaande vergunningen. 

Welke voorwaarden gelden voor een exploitatievergunning? 

De gemeente beoordeelt of de voorgenomen exploitatie voldoet aan de geldende regelgeving. Daarbij kunnen verschillende aspecten een rol spelen. 

De locatie van het horecabedrijf 

Niet ieder pand mag automatisch als horecagelegenheid worden gebruikt. Het omgevingsplan bepaalt welke functies en activiteiten op een bepaalde locatie zijn toegestaan. Een exploitatievergunning neemt niet weg dat het gebruik van een pand in strijd kan zijn met het omgevingsplan. Controleer daarom vooraf of het beoogde horecaconcept op de locatie is toegestaan. 

De ondernemer en de bedrijfsvoering 

Afhankelijk van de gemeentelijke voorschriften kunnen eisen gelden voor de ondernemer en de leidinggevenden. Ook de manier waarop de onderneming wordt geëxploiteerd en de mogelijke gevolgen voor de omgeving kunnen bij de beoordeling worden betrokken. 

De openbare orde en de leefbaarheid in de omgeving 

De gemeente kan beoordelen of de exploitatie leidt tot onevenredige gevolgen voor de omgeving. Afhankelijk van de situatie kunnen bijvoorbeeld overlast, veiligheid en de aard van de bedrijfsactiviteiten relevant zijn. Aan de vergunning kunnen voorschriften worden verbonden om de gevolgen voor de omgeving te beperken.

Een mogelijk Bibob-onderzoek 

Bij een vergunningaanvraag kan de gemeente een onderzoek uitvoeren op grond van de Wet Bibob. Daarmee wordt beoordeeld of er een risico bestaat dat de vergunning wordt gebruikt voor criminele doeleinden. De gemeente kan daarvoor aanvullende gegevens opvragen over bijvoorbeeld de financiering, de betrokken personen en de organisatiestructuur van de onderneming. 

De vereiste documenten en de exacte beoordeling hangen af van de geldende regelgeving en de omstandigheden van het geval. 

Is een exploitatievergunning hetzelfde als een Alcoholwetvergunning? 

Nee. Een exploitatievergunning en een Alcoholwetvergunning hebben verschillende functies. 

De exploitatievergunning heeft betrekking op het exploiteren van de horecagelegenheid. De Alcoholwetvergunning is relevant wanneer u alcoholische dranken wilt schenken voor gebruik ter plaatse in een horecabedrijf waarvoor deze vergunning vereist is. 

Daarnaast kunnen andere vergunningen of meldingen nodig zijn. Wilt u bijvoorbeeld een terras exploiteren, het pand verbouwen of activiteiten uitvoeren die niet binnen de bestaande toestemming vallen? Dan moet u nagaan welke aanvullende regels van toepassing zijn. 

Neem dus niet automatisch aan dat één vergunning voldoende is om uw volledige horecaconcept uit te voeren. 

Wat betekent de exploitatievergunning bij een horecaovername? 

Bij een horecaovername is het belangrijk om de vergunningen al tijdens de voorbereiding te controleren. U koopt immers niet alleen een onderneming, inventaris of goodwill, maar wilt ook daadwerkelijk op de betreffende locatie kunnen ondernemen. 

Een bestaande exploitatievergunning gaat niet automatisch over op de nieuwe ondernemer. Of een nieuwe aanvraag nodig is, hangt af van de geldende gemeentelijke regelgevingen en de concrete situatie. In veel gemeenten moet de nieuwe ondernemer zelf een vergunning aanvragen. 

Controleer daarom vóór de overdracht in ieder geval: 

> Welke exploitatievergunningen voor de huidige onderneming zijn verleend. 

> Of de geplande activiteiten op de locatie zijn toegestaan. 

> Of u als nieuwe ondernemer een nieuwe vergunning moet aanvragen. 

> Welke documenten en aanvullende vergunningen nodig zijn. 

> Of de planning van de vergunningprocedure aansluit op de geplande openingsdatum. 

Het is verstandig om deze punten tijdig met de gemeente te bespreken en mee te nemen in de afspraken over de overname. Zo verkleint u het risico dat u na de overdracht niet direct kunt beginnen met exploiteren. 

Hoe vraagt u een exploitatievergunning aan? 

Een exploitatievergunning vraagt u aan bij de gemeente waar de horecagelegenheid is gevestigd of zal worden gevestigd. De aanvraagprocedure, de kosten en de benodigde documenten verschillen per gemeente. 

Afhankelijk van de situatie kan de gemeente onder meer vragen om gegevens over de onderneming en de leidinggevenden, een beschrijving van de bedrijfsactiviteiten, een huurovereenkomst of eigendomsbewijs en een plattegrond van de locatie. Ook kan aanvullende informatie nodig zijn in verband met een Bibob-onderzoek. 

Houd rekening met de verwerkingstijd van de aanvraag. Wanneer documenten ontbreken of de gemeente aanvullende informatie nodig heeft, kan dit gevolgen hebben voor de planning. De geldende procedure bepaalt welke beslistermijn van toepassing is. 

Dien de aanvraag daarom tijdig in en controleer welke voorwaarden moeten zijn vervuld voordat u de horecazaak daadwerkelijk mag openen. 

Voorkom vergunningsproblemen bij de start of overname 

Een exploitatievergunning is een belangrijk aandachtspunt bij het starten, wijzigen of overnemen van een horecabedrijf. De vergunningplicht, de voorwaarden en de aanvraagprocedure kunnen per gemeente verschillen. Een bestaande vergunning biedt daarom niet automatisch zekerheid voor een nieuwe ondernemer.

HORECAVEST helpt u bij het in kaart brengen van aandachtspunten rondom de locatie, de exploitatie en de voorbereiding van een horecaovername. Door de relevante voorwaarden vroegtijdig te onderzoeken, krijgt u beter inzicht in de stappen die nodig zijn om uw plannen uit te voeren.

Artikel delenLinkedInFacebookWhatsAppE-mail

Verder lezen

Relevante artikelen

Bellen